Chính phủ đã ban hành Nghị định 398/2026/NĐ-CP (Nghị định 398) có hiệu lực từ ngày 29 tháng 10, triển khai chính sách giảm 30% thuế thu nhập cho các doanh nghiệp và hộ kinh doanh có doanh thu hàng năm dưới 10 tỷ đồng (tương đương hơn 388.000 USD). Theo báo cáo từ báo điện tử VnEconomy, quy định này áp dụng cho hai kỳ tính thuế liên tiếp là năm 2026 và năm 2027. Bộ Tài chính ước tính mức hỗ trợ này sẽ làm giảm nguồn thu ngân sách khoảng 6.700 tỷ đồng (hơn 260 triệu USD) trong giai đoạn hai năm, với tỷ lệ bao phủ dự kiến đạt khoảng 81,1% doanh nghiệp cùng 99,86% cá nhân, hộ kinh doanh trên toàn quốc.
Cơ chế áp dụng và phạm vi giảm thuế thu nhập
Chính sách giảm trừ này được thiết kế để áp dụng trực tiếp lên nghĩa vụ thuế phát sinh từ hoạt động sản xuất kinh doanh, giúp người nộp thuế giữ lại một phần nguồn lực phục vụ cho hoạt động thường xuyên và tái đầu tư:
- Phạm vi sắc thuế: Ưu đãi chỉ áp dụng đối với thuế thu nhập doanh nghiệp và thuế thu nhập cá nhân từ hoạt động kinh doanh, hoàn toàn không áp dụng đối với thuế giá trị gia tăng. Mức giảm 30% được tính trên số thuế phải nộp, không phải là giảm 30% doanh thu hay giảm trực tiếp mức thuế suất danh nghĩa.
- Cơ chế tự xác định và tạm nộp: Doanh nghiệp được phép tự xác định mức giảm 30% khi thực hiện các khoản tạm nộp thuế thu nhập doanh nghiệp theo từng quý, miễn là doanh thu dự kiến trong năm không vượt mốc 10 tỷ đồng. Đối với hộ, cá nhân kinh doanh, việc giảm trừ 30% tính trên thuế thu nhập cá nhân phải nộp theo kỳ kê khai hàng tháng, hàng quý hoặc theo từng lần phát sinh.
- Tính lũy kế trên các ưu đãi sẵn có: Đáng chú ý, những doanh nghiệp đang trong diện hưởng ưu đãi thuế thu nhập doanh nghiệp theo quy định từ trước vẫn được tiếp tục giảm thêm 30% trên số tiền thuế còn lại phải nộp sau khi đã khấu trừ các ưu đãi.
Quy tắc xác định doanh thu và các ràng buộc pháp lý
Điều kiện hưởng lợi cốt lõi của Nghị định 398 được căn cứ vào doanh thu thực tế cả năm thay vì chỉ dựa vào con số ước tính ban đầu tại thời điểm kê khai tạm nộp. Theo VnEconomy, các doanh nghiệp cần lưu ý những quy định khắt khe liên quan đến phương pháp tính tổng doanh thu và xử lý vượt ngưỡng:
- Tổng hợp doanh thu toàn diện: Doanh thu để xác định điều kiện bao gồm toàn bộ doanh thu bán hàng, cung cấp dịch vụ, doanh thu hoạt động tài chính cùng các khoản thu nhập khác phát sinh trong năm. Doanh nghiệp có các chi nhánh, đơn vị phụ thuộc hoặc các địa điểm kinh doanh trực thuộc bắt buộc phải cộng gộp toàn bộ doanh thu từ các đơn vị này.
- Ràng buộc đối với doanh nghiệp chia tách: Quy định cũng siết chặt với các doanh nghiệp được thành lập thông qua hình thức chia hoặc tách sau ngày 24 tháng 8 (thời điểm Nghị quyết 43 của Quốc hội có hiệu lực). Nếu tổng doanh thu của các pháp nhân mới này cộng lại vượt mức 10 tỷ đồng mỗi năm, các đơn vị sẽ không đủ điều kiện để áp dụng chính sách giảm thuế.
- Cơ chế hoàn trả khi vượt ngưỡng: Nếu tổng doanh thu thực tế lũy kế trong năm vượt quá mốc 10 tỷ đồng, người nộp thuế không còn thuộc diện ưu đãi và phải lập tức điều chỉnh tờ khai trong kỳ phát sinh vượt ngưỡng, đồng thời nộp lại toàn bộ số thuế đã được khấu trừ trước đó. Tiền nộp bổ sung trong trường hợp này sẽ không bị tính tiền chậm nộp cho tới trước thời hạn kê khai thuế của kỳ vượt ngưỡng.
Ý nghĩa với doanh nghiệp
Đối với các nhà đầu tư nước ngoài và các tổ chức đang vận hành tại Việt Nam, chính sách này mang lại nhiều tác động thực tế tới chiến lược tài chính:
Thứ nhất, chính sách trực tiếp hỗ trợ chi phí hoạt động cho các pháp nhân mới, chi nhánh quy mô nhỏ hoặc các dự án đầu tư đang trong giai đoạn khởi động có mức doanh thu chưa vượt 10 tỷ đồng. Mức giảm thuế thu nhập 30% bổ sung bên cạnh các ưu đãi sẵn có giúp giảm bớt gánh nặng thuế trong hai năm 2026 và 2027.
Thứ hai, việc giảm thuế cho 81,1% doanh nghiệp và 99,86% hộ kinh doanh giúp cải thiện đáng kể năng lực dòng tiền cho mạng lưới các nhà cung ứng, gia công và đối tác nội địa phụ trợ. Điều này củng cố tính ổn định cho toàn bộ chuỗi cung ứng tại địa phương.
Tuy nhiên, doanh nghiệp cần chú trọng công tác kiểm soát dòng tiền và dự báo sát sao doanh thu lũy kế qua từng quý, đặc biệt là giai đoạn cao điểm cuối năm. Việc vượt ngưỡng 10 tỷ đồng mà không có sự chuẩn bị ngân sách dự phòng có thể dẫn tới áp lực thanh khoản đột ngột khi phải hoàn trả toàn bộ số thuế đã được giảm từ các quý trước đó.
SUNINCON sẵn sàng đồng hành cùng các nhà đầu tư thông qua dịch vụ tư vấn Thuế và pháp lý, hỗ trợ thủ tục Thành lập công ty cũng như tối ưu hóa mạng lưới Chuỗi cung ứng nhằm đảm bảo tuân thủ đầy đủ các quy định tài chính tại thị trường Việt Nam.
Nguồn tham khảo
- VnEconomy
